Etiketten lezen

Waar kijk je als eerste naar wanneer je het etiket van een product in de supermarkt leest? Naar het aantal calorieën, de suikers, koolhydraten of vetten? Of is al die informatie even belangrijk?

Welke informatie minimaal op een voedingsetiket moet staan, is wettelijk vastgelegd in de Europese Verordening Voedselinformatie en de Nederlandse Warenwet. Toch weten fabrikanten deze regels vaak creatief toe te passen. Hoe beter je etiketten leert lezen, hoe gemakkelijker je in de supermarkt gezonde en bewuste keuzes maakt – zonder je te laten beïnvloeden of misleiden.

De volgende gegevens zijn verplicht: de productnaam, de ingrediënten, de voedingswaarde, de inhoud of het nettogewicht, de houdbaarheidsdatum, de bewaarvoorschriften en gebruiksvoorwaarden, de adresgegevens van de fabrikant, verpakker of verkoper, de plaats van oorsprong of herkomst en, indien van toepassing, het alcoholgehalte.

De ingrediëntenlijst

De ingrediëntenlijst is verplicht en moet alle gebruikte ingrediënten bevatten. Daarbij gelden enkele aanvullende regels:

Volgorde van ingrediënten: ingrediënten worden vermeld in aflopende volgorde van hoeveelheid. Het ingrediënt dat als eerste wordt genoemd, is dus procentueel het meest aanwezig.
Benaming van ingrediënten: alle ingrediënten moeten volgens de wettelijke voorschriften correct worden vermeld.
E-nummers: dit zijn door de Europese Unie goedgekeurde hulpstoffen. Het gaat om toevoegingen zonder voedingswaarde, die bijvoorbeeld worden gebruikt om de kleur, smaak of houdbaarheid van een product te verbeteren.
Allergenen: dit zijn stoffen in voeding die een allergische reactie kunnen veroorzaken, zoals melk, ei, gluten, pinda’s en noten.

Indeling van E-nummers:
E100–E199 (kleurstoffen), E200–E299 (conserveermiddelen), E300–E399 (antioxidanten en voedingszuren), E400–E499 (emulgatoren, stabilisatoren, verdikkings- en geleermiddelen), E500–E599 (zuurteregelaars, antiklontermiddelen en rijsmiddelen), E600–E699 (smaakversterkers) en E900–E1520 (diverse hulpstoffen en zoetstoffen).

Fabrikanten zijn wettelijk verplicht om op alle voorverpakte levensmiddelen de voedingswaarde te vermelden. Voor producten van ambachtelijke bedrijven geldt een uitzondering, zolang zij geen voedings- of gezondheidsclaim bevatten. De verplichte voedingswaardevermelding bevat in ieder geval de energetische waarde en de hoeveelheid vet, verzadigde vetzuren, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout per 100 gram of 100 milliliter product.

Tips voor het lezen van etiketten:
Begin bij de ingrediëntenlijst. Ingrediënten worden vermeld in volgorde van hoeveelheid: wat vooraan staat, zit er het meest in; wat achteraan staat, het minst. Over het algemeen geldt dat een kortere ingrediëntenlijst vaak wijst op een minder bewerkt product. Bekijk vervolgens de voedingswaardetabel. Daarin zie je hoeveel kilocalorieën, eiwitten, (verzadigde) vetten, koolhydraten, suikers en zout een product per 100 gram of 100 milliliter bevat. Vergelijk producten altijd binnen dezelfde categorie, omdat de voedingswaarden per merk sterk kunnen verschillen. Vergelijk bijvoorbeeld het aantal gram suiker per 100 milliliter pastasaus van merk A met dat van merk B. Laat je bovendien niet misleiden door commerciële kreten als ‘suikervrij’, ‘vetarm’ of ‘bron van vezels’, maar controleer altijd het etiket.

Let ook op schuilnamen voor suiker, zoals sacharose (tafelsuiker), lactose (melksuiker), maltose (moutsuiker), glucose (druivensuiker) en fructose (fruitsuiker). De term ‘vers’ is niet wettelijk vastgelegd en zegt daarom niet automatisch iets over de kwaliteit of gezondheidswaarde van een product. Vergelijk producten bij voorkeur op basis van de waarden per 100 gram of 100 milliliter. Fabrikanten bepalen hun portiegroottes namelijk zelf, waardoor een vergelijking per portie minder betrouwbaar kan zijn. Bevat een product veel ingrediënten, dan is het vaak sterker bewerkt. Hieronder vind je een etikettenwijzer die je helpt producten goed met elkaar te vergelijken.

Applicaties

Tegenwoordig zijn er veel handige apps die informatie over producten bieden. Een daarvan is Kies Ik Gezond van het Voedingscentrum. Met deze app kun je producten scannen of opzoeken.

Zo zie je onder meer of een product binnen de Schijf van Vijf past, bekijk je de voedingswaarden en ontdek je of er gezondere alternatieven beschikbaar zijn. De app biedt nog veel meer handige informatie en is gratis te downloaden via de Play Store of de App Store.

Voedingsclaims

Een voedingsclaim vermeldt een positief kenmerk van de samenstelling van een product. Voorbeelden hiervan zijn ‘light’, ‘vezelrijk’, ‘rijk aan omega-3-vetzuren’, ‘suikervrij’ en ‘zoutloos’.

Een voedingsmiddel mag alleen een voedingsclaim dragen als het voldoet aan de voorwaarden die bij die claim horen. Daarnaast mag de claim alleen worden gebruikt als deze op de Europese lijst met goedgekeurde claims staat.

0% vet
Volgens de Warenwet mag ‘0% vet’ op de verpakking staan wanneer een product maximaal 0,5 gram vet per 100 gram bevat. Het vetgehalte is dus zeer laag, maar niet letterlijk nul. Omdat vet veel smaak geeft en consumenten geen smaakloze producten willen, wordt aan vetarme producten vaak extra suiker toegevoegd.

Geen suiker toegevoegd
Een fabrikant mag alleen ‘geen suikers toegevoegd’ op de verpakking vermelden wanneer tijdens de productie geen suiker is toegevoegd. Deze regelgeving laat echter ruimte voor interpretatie: voedingsvezels, fruit, vruchtensap en vruchtenconcentraat mogen wél worden toegevoegd. Dat gebeurt dan ook regelmatig. Iets om over na te denken: zelfs op een verpakking suiker zou wettelijk ‘geen suiker toegevoegd’ mogen staan, omdat er tijdens de productie van suiker geen extra suiker is toegevoegd.

Light
Bij de term ‘light’ denken veel mensen dat een product weinig of geen calorieën bevat. Light betekent echter dat een product 30% minder calorieën, vet of suiker bevat dan het oorspronkelijke product. Dat betekent niet dat een lightproduct geen calorieën bevat. Ook een lightproduct kan dus nog steeds veel calorieën bevatten.

Minder vet en minder suiker
De vermelding ‘minder vet’ of ‘minder suiker’ mag op het etiket staan wanneer het vet- of suikergehalte minimaal 30% lager is dan in het oorspronkelijke product. Dat is positief, maar betekent niet dat het product geen vet en/of suiker meer bevat.

Lage energetische waarde
Het product bevat minder dan 40 kilocalorieën (kcal) of 170 kJ per 100 gram, of minder dan 20 kcal (80 kJ) per 100 milliliter. Voor zoetjes geldt een limiet van 4 kcal (17 kJ) per portie.

Bevat geen energie
De energetische waarde van het product is maximaal 4 kcal (17 kJ) per 100 milliliter. Voor zoetjes geldt een limiet van 0,4 kcal (1,7 kJ) per portie.

Vetarm
Het vetgehalte van het product is maximaal 3 gram per 100 gram of 1,5 gram per 100 milliliter. Voor halfvolle melk geldt een uitzondering: maximaal 1,8 gram per 100 milliliter.

Vetvrij
Het vetgehalte van het product is maximaal 0,5 gram per 100 gram of per 100 milliliter.

Arm aan verzadigde vetten
De gezamenlijke hoeveelheid verzadigde vetzuren en transvetzuren* bedraagt maximaal 1,5 gram per 100 gram of 0,75 gram per 100 milliliter. Daarnaast mag maximaal 10% van de energie afkomstig zijn uit verzadigde vetzuren en transvetzuren.

Vrij van verzadigde vetten
De gezamenlijke hoeveelheid verzadigde vetzuren en transvetzuren bedraagt maximaal 0,1 gram per 100 gram of per 100 milliliter.

Suikerarm
Het suikergehalte van het product is maximaal 5 gram per 100 gram of 2,5 gram per 100 milliliter.

Suikervrij
Het suikergehalte van het product is maximaal 0,5 gram per 100 gram of per 100 milliliter.

Zonder toegevoegde suikers
Aan het product zijn geen suikers of andere levensmiddelen toegevoegd die vanwege hun zoetkracht worden gebruikt. Bevat een product van nature suikers, dan moet op het etiket staan: ‘Dit product bevat van nature aanwezige suikers’.

Natriumarm/zoutarm
Het product bevat maximaal 0,12 gram natrium, of de overeenkomstige hoeveelheid zout, per 100 gram of 100 milliliter. Dit geldt niet voor water.

Zeer laag natriumgehalte/zoutgehalte
Het product bevat maximaal 0,04 gram natrium, of de overeenkomstige hoeveelheid zout, per 100 gram of 100 milliliter.

Natriumvrij/zoutloos
Het product bevat maximaal 0,005 gram natrium per 100 gram. Dit komt overeen met 0,0125 gram zout.

Geen natrium/zout toegevoegd
Aan het product is geen natrium of zout toegevoegd. Het bevat maximaal 0,12 gram natrium, of de overeenkomstige hoeveelheid zout, per 100 gram of 100 milliliter.

Bron van vitamine(s) en/of mineralen
Het product bevat ten minste de minimale hoeveelheid die is vastgelegd in de Europese regelgeving.

Rijk aan vitamine(s) en/of mineralen
Het product bevat ten minste tweemaal de hoeveelheid die vereist is voor de claim ‘bron van vitamine(s) en/of mineralen’.

Bevat (naam van de stof)
Het product bevat een bepaalde stof met een gunstig effect. Gaat het om vitaminen of mineralen, dan moet het product hiervan ten minste een bron zijn.

Verhoogd gehalte aan (naam van de stof)
Het product bevat ten minste een aanzienlijke hoeveelheid, zoals vastgelegd in de Europese regelgeving. Het gehalte is bovendien minimaal 30% hoger dan in een vergelijkbaar product. Deze claim geldt niet voor vitaminen en mineralen.

Verlaagd gehalte aan (naam van de stof)
Het gehalte van het product is minimaal 30% lager dan dat van een vergelijkbaar product. Uitzondering zijn de vitamines en mineralen, waarvoor een verschil geldt van 10% ten opzichte van de standaardhoeveelheden die vastgelegd zijn in Europese regelgeving, en voor natrium of zout is een verschil van 25% aanvaardbaar.**

Van nature/natuurlijk
Als het product van nature aan sommige voedingsclaims voldoet dan mag de term ‘van nature’ of ‘natuurlijk’ gebruikt worden. De claim ‘Melk is van nature rijk aan calcium’ mag bijvoorbeeld gebruikt worden.

Bron van omega-3-vetzuren
Het gehalte aan omega-3-vetzuren is per 100 gram product en per 100 kcal minimaal 0,3 gram alfa-linoleenzuur (ALA) of minimaal 40 milligram eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA).

Rijk aan omega-3-vetzuren
Het gehalte aan omega-3-vetzuren is per 100 gram product en per 100 kcal minimaal 0,6 gram alfa-linoleenzuur (ALA) of minimaal 80 milligram eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA).

Rijk aan enkelvoudige onverzadigde vetten
Minimaal 45% van de aanwezige vetzuren komen van enkelvoudig onverzadigde vetten. De enkelvoudige onverzadigde vetten leveren meer dan 20% van de energie van het product.

Rijk aan meervoudige onverzadigde vetten
Minimaal 45% van de aanwezige vetzuren komen van meervoudig onverzadigde vetten. De meervoudige onverzadigde vetten leveren meer dan 20% van de energie van het product.

Rijk aan onverzadigde vetten
Minimaal 70% van de aanwezige vetzuren komen van onverzadigde vetten. De onverzadigde vetten leveren meer dan 20% van de energie van het product.

* Verzadigd vet komt voor in harde pakjes margarine en bak- en braadvet in een wikkel. Veel voedingsmiddelen bevatten verzadigd vet zonder dat dat meteen zichtbaar is. Het vet is als het ware in het product ‘verborgen’. Het gaat dan bijvoorbeeld om volvette kaas (48+), worst, vet vlees, volle melkproducten, koek, gebak, snacks en zoutjes.

Transvet is een onverzadigd vet dat nog slechter is voor de gezondheid dan verzadigd vet. Verzadigd vet en transvet zijn slecht voor het cholesterolgehalte in het bloed en verhogen daarmee de kans op hart- en vaatziekten.

** De claim ‘verlaagd gehalte aan verzadigde vetten’ mag alleen als de som van verzadigde vetten en transvetzuren minimaal 30% lager is en het gehalte transvetzuren minimaal gelijk of lager is dan een vergelijkbaar product.

De claim ‘verlaagd gehalte aan suikers’ mag alleen als de totale hoeveelheid energie gelijk of lager is dan dat van een vergelijkbaar product.

*** Light betekent niet altijd 30% minder calorieën. In light-chips wordt het vet bijvoorbeeld vervangen door koolhydraten en eiwitten die ook energie bevatten. Het blijft dus oppassen geblazen met light-producten, ook al omdat de kans bestaat dat je er meer van eet of drinkt, waardoor je uiteindelijk toch weer evenveel calorieën binnenkrijgt.

Voorbeelden van light-producten zijn: chips-light (30% minder vet) en light-frisdranken. Er bestaan verschillende soorten light-frisdranken: met minimaal 30% minder suikers of met 0 kilocalorieën. Let dus op het etiket.

De nutri-score

De Nutri-Score is een voedingslogo dat consumenten in één oogopslag inzicht geeft in hoe gezond een product is. De score is gebaseerd op de totale voedingswaarde van een product. Producten die rijk zijn aan natuurlijke en gezonde voedingsstoffen krijgen doorgaans een betere beoordeling. Een hoog gehalte aan vet, suiker en zout heeft juist een negatieve invloed op de score. Eiwitten, vezels en een hoog aandeel groenten of fruit dragen daarentegen positief bij. Het gezondste product krijgt een groene A, terwijl het minst gezonde product een rode E ontvangt.

Het verkeerslicht

Het verkeerslichtlogo biedt veel transparantie: naast een kleurindicatie toont het ook in cijfers hoeveel suiker, zout en (verzadigd) vet een product bevat. Groen staat voor laag, oranje voor gemiddeld en rood voor hoog. Zo krijgt de consument duidelijke en overzichtelijke informatie over de voedingswaarden van een product.

Een belangrijk voordeel is dat het logo ook het aantal grammen per voedingsstof, de hoeveelheid energie en het percentage van de referentie-inname (RI) weergeeft.

De Referentie-Inname (RI)

De Referentie-Inname (RI) geeft in percentages aan hoeveel een product bijdraagt aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van een bepaalde voedingsstof. Zo zie je in één oogopslag welk deel van de ADH je met het product binnenkrijgt.

Houd er rekening mee dat de ADH is gebaseerd op gemiddelden. Je persoonlijke behoefte aan voedingsstoffen kan daarom verschillen. Die is onder andere afhankelijk van je gewicht, lengte, leeftijd en leefstijl.

Video over etiketten lezen

Beste noodpakket stroomuitval

------------------------------
<< NAAR HOME
------------------------------

------------------------------
VOLGENDE >>
------------------------------

Advertentie