Psychologische factoren

We eten om verschillende redenen: natuurlijk omdat we honger hebben, maar ook bij sociale gelegenheden, uit gewoonte of verveling, en soms als beloning, straf of troost.

“Wie blijvend wil afvallen, heeft inzicht in het eigen eetgedrag nodig en moet bereid zijn dit gedrag te veranderen.”

Wanneer de energie uit de vorige maaltijd is verbruikt, stuurt het lichaam hongersignalen naar de hersenen. Zodra we voldoende hebben gegeten, ontvangt het brein een signaal dat het lichaam verzadigd is. Twee hormonen spelen hierbij een belangrijke rol: leptine en ghreline. Leptine wordt aangemaakt in de vetcellen en draagt bij aan het verzadigingsgevoel. Het informeert de hersenen over de energiereserves van het lichaam. Ghreline, ook wel het hongerhormoon, wordt afgescheiden in de maag wanneer deze leeg is. Chronische stress en depressie kunnen het ghrelinegehalte verhogen.

Het hongergevoel

Het hongergevoel wordt door verschillende factoren beïnvloed. Naast fysieke factoren, zoals lichamelijke signalen, spelen ook psychologische factoren een rol, bijvoorbeeld denken dat je honger hebt of dit juist ontkennen. Ook emoties kunnen invloed hebben op eetgedrag, net als sensorische prikkels zoals het zien of ruiken van eten.

Er zijn twee vormen van verzadiging: sensorische en metabole verzadiging. Sensorische verzadiging is het gevoel dat je vol zit, waardoor je stopt met eten. Metabole verzadiging stelt het hongergevoel uit, bijvoorbeeld door een vertraagde maaglediging. Eiwitten zorgen doorgaans voor een sterker verzadigd gevoel dan koolhydraten, terwijl koolhydraten meer verzadigen dan vetten. Vetten kunnen daarentegen wel langer een verzadigd gevoel geven. Voedingsvezels leveren geen energie, maar dragen wel bij aan een vol gevoel. Door vetten en koolhydraten gedeeltelijk te vervangen door eiwitten, duurt het vaak langer voordat je opnieuw trek krijgt. Bovendien kost de vertering van eiwitten meer energie.

Inzicht in eetgedrag

80 tot 90% van de mensen die op dieet gaan, valt uiteindelijk terug in oude gewoonten. Veel mensen verliezen gewicht met behulp van shakes en dagmenu’s, zonder daarbij echt na te denken over hun eetpatroon. Hierdoor krijgen ze weinig inzicht in wat ze eten en waarom. Zodra het streefgewicht is bereikt, vallen ze dan ook vaak snel terug in hun oude gedrag.

Als diëten zo succesvol zouden zijn, waarom komen er dan steeds nieuwe diëten bij? Om blijvend te veranderen, is inzicht in je eetgedrag de eerste stap. Een eetdagboek is een goed hulpmiddel om te ontdekken wat je precies eet en waarom.

Het biedt waardevolle informatie, zoals hoeveel calorieën je dagelijks binnenkrijgt, of er regelmaat in je eetpatroon zit, welke gezondere alternatieven mogelijk zijn, op welke momenten je mogelijk te veel eet en of er bepaalde aanleidingen zijn voor overeten.

Emotineel eten

Emotioneel eten komt niet voort uit lichamelijke honger, maar is een aangeleerde reactie op emoties en stress. Er zijn twee vormen van emotie-eten: eten als reactie op duidelijke gevoelens, zoals angst, verdriet of boosheid, en eten vanwege meer diffuse gevoelens, zoals verveling, ergernis of rusteloosheid.

Serotonine en endorfine spelen een belangrijke rol bij een goed humeur en zijn mede afhankelijk van het aminozuur tryptofaan. Koolhydraten kunnen de negatieve gevolgen van stress tijdelijk verzachten, waardoor bijvoorbeeld chocolade extra aantrekkelijk kan worden.

Wie emotioneel eet, heeft er baat bij om bewust stil te staan bij de oorzaak van de eetdrang en te onderzoeken welke emotie of behoefte erachter schuilgaat.

Extern eten

Bij extern eten laat je je gemakkelijk verleiden door prikkels uit je omgeving, zoals reclame, het aanbod bij een tankstation of producten in de supermarkt. Daarbij sta je minder stil bij wat je lichaam werkelijk nodig heeft.

Tips voor externe eters:

  • Doe geen boodschappen op een lege maag.
  • Gebruik een mandje in plaats van een winkelwagen.
  • Maak vooraf een boodschappenlijstje en houd je eraan.
  • Koop vooral producten die je eerst moet bereiden.
  • Hoe minder lekkernijen je in huis hebt, hoe kleiner de verleiding.
  • Krijg je visite? Trakteer dan op iets wat je zelf niet lekker vindt.
  • Koop snoep en chips in kleine verpakkingen.
  • Eet op een vaste plek en vermijd verleidelijke routes langs bijvoorbeeld de warme bakker of snackbar.

Lijngericht eten

Mensen die lijngericht denken, zijn vaak voortdurend bezig met eten, hun gewicht en het tellen van calorieën. Wie wil afvallen, legt zichzelf regelmatig strenge regels op en stelt soms onhaalbare doelen. Bovendien kan een energietekort overdag ervoor zorgen dat je lichaam ’s avonds juist vraagt om veel calorieën.

Lijngerichte eters krijgen daarom vaak het advies om meer producten uit de Schijf van Vijf te eten en meer regelmaat in hun eetpatroon aan te brengen: drie maaltijden en twee tot drie gezonde tussendoortjes per dag.

Video over eetbuien

Gezondheid & wellness

------------------------------
<<  NAAR HOME
------------------------------

------------------------------
VOLGENDE  >>
------------------------------

Advertentie